Artikel: Schaam je!?

Met twitterles! Heb je wel eens de schaamteoefening gedaan? Dat gaat als volgt: je zit met meer der mensen in een kring. Iemand is de leider en die vraagt ieder groepslid iets te bedenken waar hij of zij zich erg voor geschaamd heeft in zijn leven of dat nog steeds doet. (vreemdgaan, slaan, pesten, stelen etc.). Vervolgens zegt de leider: allemaal de ogen dicht. Ik loop nu langzaam rond en als je een tik op je rug voelt vertel je waarvoor jij je schaamt. Na een tergende 30 seconden waarin het geluid van voetstappen dichterbij komt en weer weggaat zegt de leider: doe je ogen maar open, het is niet echt. Opluchting en verwarring bij de deelnemers!! We ontlopen de pijnlijke momenten dat ons eigen schaamtemoment aan bod komt, maar ook dat we dat van anderen aan moeten horen. Twitterles schaamte O, voor we verder gaan. Ik zal je in een aantal alinea´s (de lengte van een tweet: maximaal 140 tekens) bijpraten over schaamte. Kun je gelijk zien dat je via twitter ook informatie kunt delen die interessant is voor anderen. Hier gaan we: Schaam jij je weleens? Goed zo, je hebt een geweten!  Maar schaamte belemmert je ook met plezier en innerlijke rust te leven. Schaamte is een toets of we vinden dat we het goed doen in de ogen van de ander. Je schaamt je alleen in relatie tot die ander. Schaamte heeft een functie: je weet dat je waarden en normen van de groep overschrijdt.  Als je je schaamte volgt, je gedrag aanpast, houd je groep bij elkaar.  Soms is schaamte terecht (je hebt iets gedaan wat je zelf niet goed vindt), soms onterecht (foute normen groep of alleen jij zit ermee) Strategie terechte schaamte: onderneem actie om te herstellen en hou dan op je te schamen. Strategie onterechte schaamte: verander van groep. Als je dat niet wilt: weet wat de onterechte waarden en normen zijn en stop je te schamen.  Strategie stoppen met schamen: Stap 1. Er dwars door heen. Vertel iedereen dat je je schaamt.  Stap 2. Je schaamte op laten branden. Praat net zolang over je schaamte tot het is opgebrand. Je kunt natuurlijk ook nog altijd RETten, Deze man heeft schaamteoefeningen van A.Ellis gedaan. Schaamteoefeningen Het doel van de provocatief coach Je af en toe schamen kan heel goed zijn. Het kan je motor zijn om te veranderen. Het wordt een ander verhaal als je je schaamte lang vasthoudt en je daardoor laat leiden. Tijd voor de provocatief coach om in actie te komen! De provocatieve coach is dol op schaamte, maar dan vooral op openlijk beleden schaamte. Pas als het naar buiten komt kun je beoordelen of het werkelijk zo erg is en hoe je met de door de klant veronderstelde afkeur, verwerping van de buitenwereld omgaat. Soms blijkt het trouwens te gaan om de afkeuring van de klant voor zichzelf.    Het doel van provocatief coachen in het algemeen is dat klanten ZELFVERTROUWEN hebben, WEERBAAR zijn en REALITEITSZIN hebben. Vanuit die houding zullen klanten geneigd zijn verantwoordelijkheid te nemen voor de eigen problemen en oplossingen. Het langdurig koesteren van schaamte (of die nu terecht of onterecht) tast alle drie de doelen aan.  Rol van de provocatief coach Provocatief coaches zetten hun repertoire van overdrijven, dramatiseren, advocaat van de duivel spelen in om de onterechte schaamte naar buiten te krijgen en te onderzoeken waar de onderliggende angsten van de klant liggen.  Alles in de acties van de provocatieve coach is er op gericht om de zwaarte van de schaamte te krijgen. Als de druk ervan af is, kan de lach en de relativering komen. Dan pas is de klant vaak bereid onder ogen te zien wat onder de schaamte ligt. Het geruststellende voor beide partijen is dat het gaat vaak om heel herkenbare schaamtegevoelens. De provocatieve coach werkt vanuit het idee: Het meest persoonlijke is universeel

   

Praktijkvoorbeeld

Een voorbeelddialoog   Klant (in de dertig): `Ik woon nog bij mijn moeder.´ Provocatief coach (roept enthousiast): `Oh wat geweldig!! Ze zijn er nog: de alleenstaande mannen die tot op hoge leeftijd bij hun moeder wonen! Dat vind ik zo romantisch!´  Klant (Grinnikt wat ongemakkelijk):  `Het is vooral gemakkelijk, maar misschien zou ik toch eens op mezelf moeten gaan wonen.´ PC:  `Maar waarom dan? Je bent toch niet bang om wat je collega´s en vrienden zeggen?´ Klant: `Nou ja, het staat toch wat lullig...´ PC: `Ach welnee, je zult zien dat je een nieuwe trend zet. Je collega´s zijn gewoon jaloers. En bovendien, dat is toch niks voor je, op jezelf wonen? Dan kom je om in eenzaamheid. Dan word je zo´n sneue man in foute, smotsige kleren en roos in zijn haar.´ Klant: `Daar ben ik wel eens bang voor.´ PC: `Zie je wel: blijf toch lekker bij je moeder man! Kan zij haar zorgbehoefte kwijt en heb jij nog wat aanspraak. Is toch niks om je voor te schamen? In tegendeel: ik zou zeggen: kom uit die kast, wees er trots op dat je bij je moeder woont.´ (Doet een hele act over hoe de klant uit de kast kan komen) Klant kijkt redelijk geamuseerd en zegt een tijdje niets. Dan: `Ja, misschien is dat het beste. Dat ik toch nog thuis blijf wonen.´ PC: `Zo is het! Geniet ervan zolang het kan zou ik zeggen. Ik zou alleen wel een noodplan opstellen voor het geval ze overlijdt of je het huis uitzet omdat ze een nieuwe minnaar heeft.´ Het (deels provocatieve) gesprek vervolgt met de elementen van een noodplan. Het verhuisbericht van de klant komt na twee jaar.