Lachen met Lef

De zin van onzin

Ontregelen en verwarren is goed voor de mens
Een van de uitgangspunten van provocatief coaches is dat als je de klant flink in de war brengt de klant het oude verstarrende denkpatroon wel moet loslaten en er iets beters kan ontstaan uit de gecreëerde chaos.

Oh ja? Is dat bewezen dan?
Maar geloof jij zomaar provocatieve coaches en hun wishful thinking? Nee toch hoop ik!! Jij wilt het toch zeker allemaal eerst wel eens wetenschappelijk bewezen zien? Heel goed, geloof nooit zomaar al die mooie praatjes. Hier heb ik het onderzoek voor je over betekenis geven, onzin en helder denken. Gepubliceerd in de New York Times. Uit verschillende onderzoeken blijkt:

We zijn betekenisgevende wezens
Mensen zijn op zoek zijn naar betekenis en samenhang. Hoe sterker de druk op hen is, hoe groter de bedreiging, des te eerder en steviger zullen ze zich vastklampen aan vaststaande ideeën, waarden en daarop terugvallen. We houden niet van onzekerheid. Bedreiging van onze zekerheid dwingt ons een antwoord te vinden en dat antwoord is het makkelijkst te vinden in vaste overtuigingen, om duidelijke denk en handelingspatronen te hebben. Ha gelukkig, we weten hoe het zit en weten dan ook hoe we ons straks moeten gedragen!

We willen greep op het leven!
Onze overtuigingen geven ons greep op het leven, geven ons richting en houvast.  Nu ja, dat wist je al hè, van dat vastklampen? Dat de denkbeelden van Wilders zo populair zijn in deze woelige tijden klopt helemaal met deze theorie.
Vaak voelen onze coachingsklanten zich ook onder druk staat en grijpen ze terug op hun aloude vaste overtuigingen. Maar helaas, die overtuigingen houden de problemen alleen maar in stand. Met alle nadelige gevolgen. Dat toont het volgende verhaal:

De grote overstroming
Een jongen belt aan bij het huis van een man om hem te waarschuwen dat het water snel stijgt en dat hij moet vluchten. Maar de man in het huis zegt ‘ik hoef niet te vluchten, God zal mij redden.’ Het water is tot de eerste verdieping gestegen als er een boot langs komt. De mensen in de boot roepen; ‘stap vlug in’. Maar de man in het huis zegt ‘ik hoef niet te vluchten, God zal mij redden.’ Als het water tot de tweede verdieping gestegen is komt er een vlot langs. De mensen op het vlot roepen; ‘vlug, stap op, het water stijgt nog steeds’. Maar de man in het huis zegt ‘ik hoef niet te vluchten, God zal mij redden.’ Als het water tot de nok gestegen is, komt er een helicopter over. De mensen in de helicopter roepen; ‘vlug, grijp de touwladder’. Maar de man die nu op de nok van het huis zit, zegt ‘ik hoef niet te vluchten, God zal mij redden.’ En dan verdrinkt hij. Woedend is hij als hij bij de hemelpoort komt. ‘Hoe kan dat nou’, zegt hij tegen Petrus, ‘altijd heb ik op God vertrouwd en toch ben ik verdronken. ‘Tja’, zegt Petrus, ‘wij begrijpen er ook niets van. We hebben een jongen gestuurd, een boot, een vlot, een helicopter………

Onzin, absurditeit leidt tot helderder denken
Soms zijn we dus gebaat bij flexibeler, creatiever, beter denken. Proulx en Heine (psychologen van de University of British Columbia) hebben nog meer ontdekt in het kader van betekenis geven: als je mensen confronteert met absurde, onlogische verhalen gaan ze helderder denken. Ze weten beter verbanden te leggen en beter keuzes te maken. Desoriëntatie leidt tot creativiteit en het leggen van nieuwe verbanden.

Wees absurd en je klant zal nieuwe verbanden gaan leggen
Zo, na dit hele betoog ben je er hopelijk van overtuigd dat absurditeit bij kan dragen aan het leggen/ontdekken van gezondere denkpatronen. In ons boek Lachen met lef en op de bijbehorende dvd staan voorbeelden van hoe je als provocatief coach absurd kunt zijn.

Niet vergeten: absurditeit is naast verwarrend ook gewoon erg leuk!
Kijk maar eens naar het interview van Ushi met Donny Osmond. (Ja, je weet wel van de Osmond Brothers, Crazy Horses). Ushi geeft een geweldige demonstratie van de basishouding van de provocatief coach: warmte, humor en uitdaging.
Het leukste is het lange interview, waarin je de totale verwarring kunt zien ontstaan. Wat het oplevert kun je zien in de compilatie, die onder het eerste twee filmpjes staat.

Provocatief coachen les 7: Tijd voor de realiteit

Welkom bij de zevende les in de lessenserie Provocatief Coachen! In deze lessen leert u te provoceren met warmte en humor. Opdat de klant meer resultaat, zelfvertrouwen en plezier heeft. En u natuurlijk ook. Ongetwijfeld heeft u de eerdere lessen in praktijk gebracht en bent u meer dan onfatsoenlijk geweest en heeft u met verve gewipwapt, heerlijk aan het probleem gemorreld, veel emoties opgeroepen, gepaste en ongepaste cliché´s in het gesprek gegooid, de cliënt nauwkeurig geïmiteerd. (zie de eerdere lessen op deze site) Nog even de essentie van provocatief coachen:  

Basishouding van de coach: warmte, humor, uitdaging
Doel: zelfvertrouwen, durf, beweging.  
Aanpak: Ontregelen, verwarren, verrassen
Gedrag: ontkennen, overdrijven, de spot drijven, advocaat van de duivel spelen, dramatiseren, absurde ideeën erin gooien, om maar eens wat te noemen.  

Introductie

We leven in een tijd waarin alles wat je wilt zou moeten kunnen. Het lichaam is maakbaar, de geest is maakbaar, dus wat kan ons nog tegenhouden de voor ons bestemde top te bereiken? Waar een wil is, is een weg! Misschien dat deze wijsheid voor een enkele doorzetter en veelkunner klopt, maar de meeste mensen hebben te maken met beperkingen in hun kwaliteiten en karakter. Ze willen wel, maar kunnen ze het ook? Het is de schone taak van de provocatieve coach om de cliënt wat realiteitszin bij te brengen. Wij gaan ze helpen door de neus op de feiten te drukken. Zachte heelmeesters maken immers stinkende wonden en dat willen wij toch echt niet op ons geweten hebben.

Dat alles doen we natuurlijk wel vanuit de basishouding warmte, humor en uitdaging. Anders wordt het een heel naar gesprek waarin je de cliënt niet echt mee zult krijgen. Ons doel is natuurlijk wel dat de cliënt zelf ook inziet dat het niks wordt. Althans, dat het beter is vanuit de realiteit te vertrekken dan een illusie na te jagen.

Instructie: Druk de cliënt met de neus op de feiten

1.       Benadruk de onmacht van de cliënt zodra de cliënt zegt wat hij wil.
Zodra de cliënt tegen u zegt dat hij of zij iets heel anders wil gaan doen dan tot nu toe (stoppen met alcohol, meer tijd met de kinderen, een nieuwe wending aan de carrière) fronst u de wenkbrauwen. U zucht en vertelt dat het de cliënt niet gaat lukken omdat de cliënt er niet toe in staat is. Dat kan zijn omdat de cliënt te weinig vaardigheden heeft, het juiste karakter mist, te oud is, man of vrouw is. Hoe dan ook, het gaat niet lukken. De cliënt zal nu waarschijnlijk tegen gaan sputteren. Goed zo! Bewijs maar dat het anders is.

2.       Laat de cliënt feiten opsommen die aantonen dat het eventueel wel zou kunnen.
Waaruit blijkt dat de cliënt iets wel of niet kan? Welke harde bewijzen kan de cliënt leveren? Laat de cliënt maar opsommen welke succesvolle acties al ondernomen zijn.

3.       Geef aan dat het beter is dat de cliënt niet verandert.
Het geeft trouwens helemaal niet als het tot nu toe niet gelukt is. Uw cliënt is namelijk prima zoals hij is. Met alle gekkigheden en gebreken. Eerlijk gezegd lijkt het u als provocatief coach ook helemaal geen goed idee als de cliënt gaat veranderen. Benoem de voordelen van de cliënt zoals die nu is. Zeg wat er onwenselijk is aan het doel.

4.       Som voor de cliënt de feiten op waardoor het niet gaat lukken.
Mocht de cliënt tegen blijven sputteren zet dan zelf op een rijtje waarom het echt niet gaat lukken. Doe het met een lach en wat drama.

5.       Herhaal de slotconclusie dat het onmogelijk en onwenselijk is, geef een simpele oplossing.
Om de cliënt nog enigszins tegemoet te komen en geen gezichtsverlies te laten lijden kunt u na de slotconclusie een simpele oplossing aanreiken die de cliënt zeker kan doen.

U test met deze instructie de realiteitszin van de cliënt, maar u test ook uw eigen vermogen inschattingen te maken. De realiteit kan zijn dat de cliënt wel degelijk kan veranderen ondanks het feit dat u denkt van niet. Mocht u echt duidelijke signalen (feiten!) krijgen dat de cliënt wel degelijk verandert, dan kunt u dat voorzichtig accepteren. Bedenk wel dat een beetje wantrouwen gezond is!

Voorbeelddialoog

´Ik wil graag wat anders gaan doen in mijn loopbaan. Waar ik nu zit is alleen maar gezeur. Ik zou wel interim-manager willen worden of zo. In ieder geval mensen aansturen.´
(Roept bezorgd vrolijk uit): ´Hoe kom je daar nou bij! Dat is toch niets voor jou? Je hebt nu al altijd ruzie met je collega's. Je hebt het helemaal niet in je om goed met mensen om te gaan. Nee, echt, dat moet ik je ten strengste afraden. Dat past niet bij je en je hebt de kwaliteiten niet.´
´Nou zeg, dat vind ik wel heel negatief gedacht! Ik kan heus wel met mensen omgaan en ze aansturen!´
´Ik ben benieuwd. Geef mij de keiharde bewijzen dat je het kan: noem mij eens drie situaties dat het je gelukt is op een goede manier mensen aan te sturen.´
(Na diep nadenken)´Toen met het werkoverleg hebben ze mijn voorstel om anders te werken overgenomen.´
(Werpt de armen dramatisch in de lucht. Kijkt de cliënt grijnzend aan)´Dat is toch geen aansturen, dat is een goede inbreng leveren. En eerlijk gezegd is dat ook volgens mij waar je goed in bent. Je houdt van de inhoud. Je wordt helemaal gek als mensen zonder enige kennis van zaken maar wat roepen. Ik moet er niet aan denken dat je een interim-manager wordt. Dat zijn altijd mensen van de hoofdlijnen en mensen die dus inhoudelijk niet echt wat weten. Dat zou heel slecht voor je zijn als je zo zou worden.´
´Maar ik ben nu uitgekeken op mijn baan en ik vind het wel leuk om initiatief te nemen en mensen aan het werk te zetten. Ik geef toe dat ik het tot nu toe niet zo veel gedaan heb, maar daarom zit ik ook bij jou om het te leren.´
´Ho, ho, je moet niet het onmogelijke vragen! Ik kan ook een hond niet leren miauwen! Laten we eerst eens de feiten op een rij zetten: je zit hier omdat je om de haverklap ruzie hebt met je collega´s. Dat is best goed voor die collega's, dan leren ze ook eens wat anders dan pappen en nathouden, maar we kunnen wel zeggen dat je een aantal vaardigheden mist die handig zijn als je moet samenwerken. Managers en Interim-managers moeten goed kunnen communiceren. Ze houden van praten. Jij niet. Let´s face it: je bent totaal ongeschikt als manager! Gelukkig maar. We hebben genoeg managers in Nederland.
Als ik jou was zou ik dat onzalige plan dus uit mijn hoofd zetten. Wat er niet in zit kan er ook niet uit komen en bij jou zit het er niet in. Wees blij, verlos jezelf van al dat sociale gedoe en als je nou toch perse wilt aansturen neem dan een hond.´
´Je neemt me in de maling!`
`Ik dacht het niet, je mag ook een konijn nemen, maar daar is niet veel aan aan te sturen.´
´]ik vind je nu wel heel flauw.´
´Maar ik heb wel gelijk dat het er niet inzit, of niet dan?´
´Ik weet niet, ik laat het even bezinken. Misschien kunnen we het beter hebben over hoe ik met mijn collega´s om kan gaan zonder ruzie te krijgen.´

Huiswerkopdracht

De komende maand ga je drie mensen vertellen dat wat ze willen niet kan, en bovendien onwenselijk is. Let bij jezelf op wat het met JOU doet. Voel je je schuldig? Heb je er veel plezier in? Let ook op hoe de ander reageert. Zijn ze gevoelig voor je overtuigingskracht en argumenten? Zijn ze bereid hun voornemen bij te stellen of heb je ze vooral gemotiveerd om toch te doen wat ze willen? Alle uitkomsten zijn goed.


Filmpje

´Idols´ is bij uitstek het programma, de zangwedstrijd waar mensen aan meedoen die graag zanger of zangeres willen worden maar niet goed genoeg kunnen zingen. Laten de juryleden de deelnemers die auditie doen in de waan dat het nog wat kan worden? Zijn het zachte of harde heelmeesters? Bekijk de filmpjes.

http://www.youtube.com/watch?v=PUrAPXoFKbo&feature=related
http://www.youtube.com/watch?v=2hJnO6bkSm4&feature=related
http://www.youtube.com/watch?v=5Ap6nvPZ_Ug&feature=related


Veel gestelde vragen

Maar hoe weet je nu zeker dat mensen het niet kunnen? Mensen hebben toch veel meer kwaliteiten dan we denken?
Met je mensenkennis kun je een eind komen. Hebben mensen al iets gedaan van wat ze zeggen te willen? Hebben ze al concrete plannen? Geloof jij dat het bij ze past? Het blijft natuurlijk een beetje giswerk, maar de reactie van de cliënt zegt genoeg. Bovendien, mocht je het mis hebben en de cliënt weet je te overtuigen dan is het alleen maar des te beter.

Ik vind het een heel negatieve benadering. Ik ga altijd van het positieve uit. Waarom jij niet?
Ha, we raken een interessant filosofisch thema. Wanneer is iets positief? Zelf geloof ik dat het accepteren van de realiteit (daar hebben we het nu over) een heel positief effect kan hebben. ´De waarheid maakt vrij.´ Uiteindelijk dien je daar de cliënt het meeste mee.

Komt de cliënt nog wel terug? Je spreekt toch geen enkel vertrouwen uit?
Ik kan me voorstellen dat je daar bang voor bent. Het geheim zit in de basishouding. Als jij met voldoende warmte en humor de cliënt uitdaagt zal de cliënt niet zomaar weglopen. Als goede provocatieve coach schenk je non-verbaal veel vertrouwen. Je vertrouwt op de veerkracht en de wijsheid van je cliënt.